opracowanie z serii "Poznaj Swoje Prawa"

Obowiązki władz gminnych wobec bezdomnych

Ustawa o pomocy społecznej z dn. 29 listopada 1990 r. (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.)

Uwaga: obecnie (styczeń 2004 r.) w Sejmie znajduje się projekt nowej ustawy o pomocy społecznej. Jego ostateczny kształt nie jest jeszcze znany. Przygotowywana ustawa wejdzie w życie w 2004 r. Podstawowe zasady - jak np. mówiąca o tym, że pomoc dla osób bezdomnych jest obowiązkiem gminy - pozostaną bez zmian. Zmieniać się jednak będą rozwiązania szczegółowe, np. zasady przyznawania i wypłacania poszczególnych zasiłków czy świadczeń, kryterium dochodowe. Zmienić może się również katalog form pomocy, które muszą być udzielone osobie bezdomnej przez gminę, na terenie której osoba aktualnie przebywa. Trzeba jednak pamiętać, że wsparcie dla osób bezdomnych organizowane jest również przez organizacje pozarządowe; fundacje, stowarzyszenia, organizacje kościelne. Na działalność tych placówek zmiany wprowadzane przez nową ustawę, będą miały mniejszy wpływ.

Pomoc osobom bezdomnym jest zadaniem własnym gminy o charakterze obowiązkowym . Oznacza to, iż gmina ma obowiązek wygospodarować środki finansowe na różnego rodzaju formy wsparcia osób bezdomnych.

Pomoc mogą realizować w imieniu gminy:
- Ośrodki Pomocy Społecznej znajdujące się w gminach/dzielnicach,
- organizacje społeczne (fundacje i stowarzyszenia), Kościół Katolicki i inne kościoły, związki wyznaniowe. Gmina może im zlecić, realizację określonych zadań.

Generalną zasadą jest, iż pomocy udziela ta gmina, na terenie której osoba ubiegająca się o pomoc na stałe przebywa (miejsce stałego pobytu) lub gmina ostatniego zameldowania na pobyt stały.W bardzo pilnych sprawach pomocy powinna udzielić gmina, na terenie której dana osoba przebywa w danym momencie (świadczenia te nie wymagają potwierdzenia zamieszkania). Świadczenia, z których można skorzystać w takiej sytuacji, są szczegółowo wyliczone w ustawie i obejmują:

• przyznanie schronienia - w domu dla bezdomnych, schronisku, noclegowni;
• wydanie posiłku - w jadłodajniach i stołówkach dla bezdomnych, ubogich;
• zaopatrzenie w niezbędne ubranie;
• interwencję kryzysową (świadczenie specjalistycznych usług, zwłaszcza psychologicznych, prawnych, hotelowych, które są dostępne całą dobę - osobom bądź rodzinom będącym ofiarami przemocy lub znajdującym się w innej sytuacji kryzysowej - w celu zapobieżenia powstawania lub pogłębiania się dysfunkcji tych osób, rodzin);
• usługi opiekuńcze (przysługują osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione. Obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości również zapewnienie kontaktów z otoczeniem);
• sprawienie pogrzebu;
• wypłatę zasiłku stałego (1 maja 2004 r. zasiłek stały z ustawy o pomocy społecznej zostanie zastąpiony przez świadczenie pielęgnacyjne wprowadzone przez ustawę o świadczeniach rodzinnych);
• wypłatę zasiłku okresowego z pomocy społecznej;
• wypłatę zasiłku celowego na pokrycie niezbędnych potrzeb życiowych np. kosztów leków i leczenia, możliwy także w formie biletu kredytowanego.
  

Niektóre ze świadczeń są przyznawane wg miejsca:.
- wystawienia zaświadczenia o niepełnosprawności (np. w przypadku ubiegania się osoby bezdomnej o zasiłek stały wyrównawczy),
- siedziby zakładu opieki zdrowotnej lekarza prowadzącego ciążę lub przyjmującego poród - w przypadku ubiegania się osoby bezdomnej o zasiłki pieniężne dla kobiet w ciąży i opiekujących się dzieckiem. Chodzi o macierzyński zasiłek okresowy i macierzyński zasiłek jednorazowy.

Gmina, właściwa ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania osoby bezdomnej, jest obowiązana do zwrotu gminie, która udzieliła pomocy w miejscu pobytu świadczeniobiorcy bezdomnego, poniesionych wydatków na wyżej wymienione świadczenia pomocy społecznej.

W praktyce świadczenia mają szansę otrzymać tylko osoby przebywające w miejscach objętych opieką stacjonarną (domy opieki, noclegownie itp.), nie zaś osoby mieszkające np. na dworcu.

ODWOŁANIA :
Decyzję o przyznaniu pomocy podejmuje i podpisuje dyrektor OPS, w którym dana osoba ubiega się o pomoc. Odwołanie składa się w ciągu 14 dni od daty otrzymania decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego - instytucja odwoławcza jest podana w decyzji.