V. PRZESZUKANIE POMIESZCZEŃ
Przeszukanie pomieszczeń oraz osób odbywa się również na odstawie przepisów Kodeksu postępowania
karnego. Przeszukanie mieszkania może nastąpić jedynie na tej podstawie.
W związku z tym, że przeszukanie jest naruszeniem prawa do prywatności, którego ważnym elementem,
jest nienaruszalność mieszkania (art. 50 Konstytucji) czynność ta powinna być podejmowana jedynie w
ramach konieczności, zaś związana z nią faktyczna ingerencja w prywatność osoby, której to dotyczy
ograniczona do minimum. Podstawą przeszukania, będącego czynnością procesową jest
uzasadnione podejrzenie, że osoby poszukiwane lub poszukiwane rzeczy znajdują się tam gdzie są
poszukiwane . Celem przeszukania jest właśnie wykrycie osoby lub znalezienie rzeczy.
Przeszukanie powinno być poprzedzone wezwaniem do wydania poszukiwanych rzeczy lub osób. Jednak
pomimo wydania na wezwanie organu dokonującego przeszukania, poszukiwanej rzeczy lub osoby,
czynność może być kontynuowana.
KTO MOŻE DOKONAĆ PRZESZUKANIA?
- prokurator lub
- na polecenie sądu lub prokuratora policja (funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
oraz Agencji Wywiadu, inspektorzy kontroli skarbowej oraz Inspekcja Celna),
- policja "w wypadkach nie cierpiących zwłoki".
W tym drugim wypadku policja zobowiązana jest przed przystąpieniem do przeszukania okazać
postanowienie sądu lub prokuratora. W wyjątkowych sytuacjach ("w wypadkach nie cierpiących
zwłoki"), kiedy postanowienie sądu lub prokuratora nie mogło być wydane przeszukanie może
nastąpić na podstawie nakazu kierownika jednostki lub legitymacji służbowej. Organ dokonujący
przeszukania na tej podstawie obowiązany jest jak najszybciej wystąpić do sądu lub prokuratora z
wnioskiem o zatwierdzenie przeprowadzonego przeszukania. Przeszukanie powinno zostać zatwierdzone w
ciągu 7 dni. Przez wypadek nie cierpiący zwłoki należy rozmieć np. pościg za przestępcą, który
ukrywa się w jakimś pomieszczeniu. W takiej sytuacji oczywistym jest, że ścigający przestępcę
policjanci nie mogą czekać na wydanie przez prokuratora lub sąd formalnego postanowienia.
Przeszukania zamieszkałych pomieszczeń można dokonywać jedynie za dnia, natomiast w porze nocnej
(22-6 rano) tylko "w wypadkach nie cierpiących zwłoki". W porze nocnej można także
przeszukiwać lokale dostępne w tym czasie dla nieokreślonej liczby osób, albo służące do
przechowywania przedmiotów np.: restauracje, kina, dworce oraz magazyny. Osobę, u której ma
nastąpić przeszukanie należy przed jego rozpoczęciem powiadomić o celu przeszukania. Informacja o
celu przeszukania powinna być możliwie konkretna tzn. powinna wskazywać czego lub kogo i w jakim
celu się poszukuje. Podczas przeszukania może być obecna także osoba wezwana przez dokonującego
przeszukania oraz osoba zaproszona przez osobę, u której przeprowadzane jest przeszukanie. W tym
ostatnim wypadku tylko wtedy, jeżeli nie utrudni to przeszukania. Bezwarunkowo prawo do obecności
podczas przeszukania ma osoba, w lokalu której przeszukanie się odbywa.
Przykład : Policja dokonała przeszukania mieszkania Jana Kowalskiego w
poszukiwaniu broni i pieniędzy pochodzących z napadu na bank. W toku prowadzonego postępowania
przesłuchiwany dzień wcześniej świadek Antoni Nowak wskazał Jana Kowalskiego jako jednego ze
sprawców napadu, a jego mieszkanie jako miejsce ukrycia łupu. W tym wypadku można przyjąć, że
przeszukanie było uzasadnione.
