autor: Anita Siemaszko
aktualizacja wydania IX: Rafał Kowalski (Stowarzyszenie
Klon/Jawor)
Stan prawny na dzień 1 maja 2008
I. WSTĘP
W opracowaniu piszemy o orzecznictwie, czyli o prawnym ustalaniu
kto jest osobą niepełnosprawną. Można być osobą niepełnosprawną we
własnym przekonaniu, może to potwierdzać medycyna czyli opinia
lekarza, może tak nas oceniać otoczenie (znajomi, sąsiedzi). Jednak
dopiero prawne ustalenie czy jesteśmy niepełnosprawni daje
określone uprawnienia. Bez takiego ustalenia - bez orzeczenia -
osoba niepełnosprawna nie skorzysta z prawa do renty i innych
świadczeń, z ulg podatkowych czy ulg w komunikacji publicznej.
Obecnie obowiązują dwa rodzaje orzecznictwa, regulowane
odrębnymi ustawami i prowadzone przez różne instytucje:
>> do celów rentowych – orzecznictwo rentowe
prowadzone przez lekarzy orzeczników Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych (ZUS), oraz komisje lekarskie ZUS,
>> do celów pozarentowych – orzecznictwo
pozarentowe prowadzone przez zespoły do spraw orzekania o
niepełnosprawności.
Najważniejsze zasady tych dwóch rodzajów orzecznictwa omawiamy
poniżej.
UWAGA: Podane w broszurze informacje o orzecznictwie
rentowym, odnoszą się do orzecznictwa prowadzonego przez lekarzy
orzeczników oraz komisje lekarskie ZUS. Należy jednak
pamiętać, że orzecznictwo rentowe prowadzą także, oprócz ZUS, inne
instytucje orzecznicze: lekarze rzeczoznawcy i komisje lekarskie
Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), komisje lekarskie
podległe MON lub ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.
System orzecznictwa został gruntownie zmieniony w 1997 r. W
starym systemie niepełnosprawni uzyskiwali orzeczenie o grupie
inwalidzkiej. Osoby, które przed zmianami z 1997 r., zaliczono do
jednej z grup, zachowały nabyte uprawnienia, jeśli orzeczenie nie
utraciło mocy lub nie zostało zmienione. W ostatnim rozdziale
porównujemy stary i nowy system i wyjaśniamy jak traktowane są
teraz grupy inwalidzkie.
