Niepełnosprawni jako osobom w szczególnej sytuacji na rynku
pracy – przygotowanie zawodowe
W ustawie o promocji zatrudnienia osoby bezrobotne
niepełnosprawne wymienione są jako jedna z grup będących w
szczególnej sytuacji na rynku pracy (art. 49). Mogą więc skorzystać
ze szczególnych form pomocy, takich jak np. przygotowanie zawodowe
w miejscu pracy, bez nawiązania stosunku pracy. Dotyczy to zarówno
niepełnosprawnych zarejestrowanych jako bezrobotni, jak i
niepełnosprawnych poszukujących pracy niepozostających w
zatrudnieniu.
Przygotowanie zawodowe w miejscu pracy polega na zdobywaniu nowych
kwalifikacji lub umiejętności zawodowych. Przygotowanie odbywa się
na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą (takim
pracodawcą może być również organizacja pozarządowa), według
programu określonego w umowie. Przy ustalaniu programu powinny być
uwzględnione predyspozycje psychofizyczne i zdrowotne, poziom
wykształcenia oraz dotychczasowe kwalifikacje zawodowe osoby
kierowanej do przygotowania zawodowego. Program powinien
określać:
- nazwę zawodu lub specjalności, której program dotyczy,
- zakres zadań wykonywanych przez bezrobotnego,
- rodzaj uzyskiwanych kwalifikacji lub umiejętności
zawodowych,
- sposób potwierdzenia nabytych kwalifikacji lub umiejętności
zawodowych,
- opiekuna osoby objętej programem przygotowania zawodowego.
Przygotowanie zawodowe może trwać maksymalnie 6 miesięcy.
Osobie bezrobotnej w trakcie przygotowania przysługuje
stypendium w wysokości 140% zasiłku dla bezrobotnych. Za
okres, w którym wypłacane jest stypendium nie przysługuje zasiłek
dla bezrobotnych, a więc osoba skierowana do odbycia przygotowania
zawodowego, która ma ustalone prawo do zasiłku dla bezrobotnych w
okresie pobierania stypendium nie będzie otrzymywała zasiłku dla
bezrobotnych.
Osoba odbywająca przygotowanie zawodowe w miejscu pracy ma prawo do
dni wolnych. Przyznawane są ona na jej wniosek. Wymiar urlopu to
dwa dni wolne za każde przepracowane 30 dni kalendarzowych. Dni
wolne są płatne, a więc wypłacane jest za nie stypendium.
Przed skierowaniem do odbycia przygotowania zawodowego osoba
bezrobotna może być wysłana na badania lekarskie mające na celu
stwierdzenie zdolności tej osoby do wykonywania danej pracy (koszty
badań zostaną sfinansowane ze środków Funduszu Pracy, tzn. nie
obciążą osoby bezrobotnej).
Szkolenia, staże, prace interwencyjne
Osoby niepełnosprawne, niepozostające w zatrudnieniu, które
jednocześnie są zarejestrowane jako poszukujące pracy oraz
niepełnosprawni posiadający status bezrobotnego mogą korzystać z
niżej wymienionych form pomocy:
- szkoleń,
- stażu,
- prac interwencyjnych,
- zwrotu kosztów dojazdu i zakwaterowania,
- przygotowania zawodowego w miejscu pracy(tę formę opisaliśmy już w poprzednim rozdziale).
Te dodatkowe uprawnienia wynikają z art. 11 ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych.
Szkolenia
Osoba niepełnosprawna, zarejestrowana w urzędzie pracy może zostać
skierowana na szkolenie. Szkolenie daje możliwość nabycia
kwalifikacji zawodowych (w przypadku braku kwalifikacji) lub
zmiany/ uzupełnienia kwalifikacji (jeśli np. z naszymi
dotychczasowymi kwalifikacjami nie możemy znaleźć zatrudnienia).
Szkolenie może również dotyczyć aktywnego poszukiwania pracy.
Należy pamiętać, że osoba, która z własnej winy nie ukończy
szkolenia, jest zobowiązana do zwrotu jego kosztów. Nie dotyczy to
sytuacji, kiedy powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie
pracy.
Skierowanie na szkolenie powinno być poprzedzone określeniem przez
doradcę zawodowego urzędu pracy predyspozycji do wykonywania zawodu
uzyskanego w wyniku szkolenia. Szkolenie może być też poprzedzone
skierowaniem na specjalistyczne badania lekarskie.
Więcej o szkoleniach osób niepełnosprawnych piszemy w opracowaniu z
serii „Poznaj Swoje Prawa” pt. „Niepełnosprawni – rehabilitacja zawodowa i
społeczna”.
Staże
Staże to pomoc dla bezrobotnych do 25 r. życia. Osoba
niepełnosprawna, aby z nich korzystać nie musi posiadać statusu
osoby bezrobotnej. Musi jednak spełniać kryterium wieku.
Urząd pracy może skierować bezrobotnego, który nie ma doświadczenia
zawodowego na staż u danego pracodawcy. Celem stażu jest nabycie
umiejętności praktycznych. Staż może trwać do 12 miesięcy. Podczas
stażu nie zostaje nawiązany stosunek pracy, a formą wynagrodzenia
jest stypendium w wysokości 140% zasiłku dla bezrobotnych. Zasady i
warunki odbywania stażu są podobne do zasad i warunków odbywania
przygotowania zawodowego, jednak staże mogą trwać dłużej (do 12
miesięcy).
Prace interwencyjne
Osoba niepełnosprawna może starać się o skierowanie do pracy w
ramach prac interwencyjnych. Prace interwencyjne to zatrudnienie,
które następuje w wyniku umowy zawartej przez pracodawcę ze
starostą. Pracodawcy zatrudniającemu osobę w ramach prac
interwencyjnych starosta zwraca część kosztów zatrudnienia (koszty
wynagrodzenia, wypłaconych nagród, składek na ubezpieczenie
społeczne). Zwrot nastąpi za 12 miesięcy lub za 18 miesięcy (jeśli
obejmie koszty poniesione za co drugi miesiąc).
Zwrot kosztów przejazdów lub zakwaterowania
Może nastąpić, jeśli osoba podejmuje zatrudnienie, rozpoczyna staż,
przygotowanie zawodowe w miejscu pracy, bądź uczestniczy w
szkoleniu na podstawie skierowania urzędu poza miejscem
zamieszkania. Zwrot kosztów przejazdu nie zostanie przyznany jeśli
wynagrodzenie uzyskiwane przez skierowanego przekracza 200%
minimalnego wynagrodzenia za pracę. W przypadku zwrotu kosztów
zakwaterowania czas dojazdu i powrotu do miejsca stałego
zamieszkania musi wynosić ponad 3 godziny (i w związku z tym
skierowany decyduje się na zakwaterowanie w miejscowości, w której
podejmuje pracę). Zwrot dokonywany jest maksymalnie przez 12
miesięcy.
