opracowanie z serii "Poznaj Swoje Prawa"

VI. JAK ZATRUDNIĆ POBOROWEGO SŁUŻBY ZASTĘPCZEJ W STOWARZYSZENIU/ FUNDACJI

Jednym z uprawnień organizacji pozarządowych, które mają status organizacji pożytku publicznego, jest możliwość zatrudniania poborowych skierowanych do odbycia służby zastępczej. Organizacje zyskują w ten sposób dofinansowanego pracownika (świadczenie pieniężne, które otrzymuje poborowy finansuje marszałek województwa). Poborowi służby zastępczej nie trafiają do wojska, ponieważ powołują się na względy religijne lub wyznawane zasady moralne. Można sądzić, że te same zasady czynią z nich dobrych pracowników, pomocnych np. w niesieniu wsparcia osobom niepełnosprawnym, chorym i innym potrzebującym, czy autentycznie zaangażowanych w ochronę środowiska.

Podmiot - czyli jak uzyskać możliwość zatrudniania poborowych
Aby uzyskać możliwość zatrudniania poborowych skierowanych do służby zastępczej, zainteresowana organizacja pożytku musi złożyć do ministra właściwego do spraw pracy udokumentowany wniosek o wyrażenie zgody na odbywanie u niej służby zastępczej. Obecnie właściwym ministrem jest Minister Pracy i Polityki Społecznej - Departament do Spraw Obronnych i Ochrony Informacji Niejawnych.

Wzór wniosku o wyrażenie zgody na odbywanie służby zastępczej zawiera rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dn. 28 stycznia 2004 r. w sprawie wzoru wniosku o wyrażenie zgody na odbywanie służby zastępczej oraz dokumentów, jakie mają być dołączone do tego wniosku (Dz. U. z 2004 r., Nr 20, poz. 179). Zgodnie z rozporządzeniem do wniosku należy dołączyć:
- kopię wpisu podmiotu, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o służbie zastępczej, do odpowiedniego rejestru (dla organizacji pożytku publicznego będzie to wyciąg z KRS),
- statut - w razie gdy podmiot jest stowarzyszeniem albo fundacją,
- oświadczenie organu podmiotu, że wobec podmiotu nie jest prowadzone postępowanie karne lub w sprawie o przestępstwo skarbowe.

Minister bada, czy dany podmiot spełnia warunki pozwalające mu na zatrudnianie poborowych tzn. czy prowadzi działalność w jednej z dziedzin określonej w art. 2 ust. 2 ustawy o służbie zastępczej. Chodzi tu m.in. o
- ochronę środowiska, ochronę przeciwpożarową i ochronę zdrowia,
- pomoc społeczną,
- opiekę nad osobami niepełnosprawnymi albo bezdomnymi.
O wydanej decyzji minister zawiadamia właściwego marszałka województwa. Pamiętajmy, że to właśnie marszałek będzie kierował poborowych do pracy w organizacji. Minister prowadzi wykaz podmiotów, które uzyskały zgodę na odbywanie u nich służby zastępczej przez poborowych.

Po wydaniu decyzji przez ministra podmiot jest obowiązany informować ministra o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, mającej wpływ na odbywanie u niego służby zastępczej. Minister właściwy do spraw pracy, cofa zgodę udzieloną podmiotowi na odbywanie u niego służby zastępczej, jeżeli podmiot:
- zaprzestał wykonywania prac na rzecz: ochrony środowiska, ochrony przeciwpożarowej, administracji publicznej, ochrony zdrowia, pomocy społecznej, wymiaru sprawiedliwości, opieki nad osobami niepełnosprawnymi albo bezdomnymi,
- przestał być państwową albo samorządową jednostką organizacyjną, publicznym zakładem opieki zdrowotnej lub organizacją pożytku publicznego.

Organizacja, która uzyskała zgodę na odbywanie u niej służby zastępczej przez poborowych, może wystąpić do marszałka województwa z ofertą przyjęcia konkretnej liczby poborowych na określone stanowiska pracy. Jeżeli znajdą się poborowi, którzy zostali przeznaczeni do służby zastępczej, wówczas marszałek województwa zawiera z podmiotem umowę o wykonywanie pracy przez poborowego. Skierowanie do odbycia służby zastępczej w organizacji pożytku publicznego, którą jest jednostka organizacyjna kościoła lub związku wyznaniowego mającą osobowość prawną następuje wyłącznie za zgodą poborowego.

Poborowy ma możliwość uzyskania skierowania do odbywania służby zastępczej w konkretnej, wybranej organizacji. W tym celu powinien uzyskać zaświadczenie od tej organizacji, że jest ona zainteresowana przyjęciem go do odbywania służby zastępczej (oczywiście organizacja musi uzyskać wcześniej opisane powyżej pozwolenie na zatrudnianie poborowych). Uzyskane zaświadczenie poborowy powinien przedstawić w wojewódzkim urzędzie pracy. WUP nie ma obowiązku pozytywnie rozpatrzyć naszej prośby, ale w praktyce takie wnioski są załatwiane na korzyść poborowego. O uzyskiwaniu przez poborowych skierowania do „upatrzonego” pracodawcy pisaliśmy już wcześniej w części „Odbywanie służby zastępczej”.

Obowiązki pracodawców
Organizacje przyjmujące do pracy poborowych musza pamiętać, że uprawnieni są oni do określonych świadczeń. Świadczenia te wynikają zarówno z Kodeksu pracy jak i z ustawy o służbie zastępczej. Świadczenia dla poborowego, które stają się obowiązkiem pracodawcy, opisane zostały w części „Odbywanie służby zastępczej” - w podrozdziale „Status i uprawnienia poborowego odbywającego służbę zastępczą”.